..







, , .
, No. 195.

10 1915 .

_________________________________________________________________

Aŭtobiografio


Mi naskiĝis en februaro de 1893 jaro. Mia patro estas terkulturisto, kaj mia infaneco pasis en vilaĝo. La impresoj de infaneco vivas en mi ĝis nun kaj la rememoroj pri ili estas por mi agrablaj momentoj. Freŝa aero, blua ĉielo, murmurado de arbaro, vilaĝaj kantoj, viglaj terkampaj laboroj, simplaj moroj — jen estas impresoj, kiujn suĉis mia infana animo.
La unuaj lingvoj, kiujn mi lernis samtempe kaj uzis paralele aŭ kombinite [estas] [substrekita] germana dialekto (ne germana literatura lingvo) kaj litova lingvo. [La] Germanan dialekton parolis miaj gepatroj, litove parolas la loka loĝantaro, kiu konsistas el litovoj.
La rusan lingvon mi lernis en lernejo, kien min veturigis la patro, kiam mi havis 8 jarojn. La lernejo troviĝis en urbeto K., kiu estis 10 mejlojn de mia vilaĝo. Mi sentis min malproksime de [la] patrino tre nekuraĝe. Tre malfacila estis mia situacio en la lernejo. [La] rusan lingvon mi tute ne komprenis, kaj en la lernejo, tiutempe,oni ne rajtis uzi aliajn lingvojn por klarigi al infanoj nekonatajn vortoj. La instruisto estis severa kaj ofte punis min aŭ perliniilo aŭ simple per rimeno, kies vera destino estis zorgi, ke ne defalu lia pantalono. Tiu sistemo tiel efikis, ke post tri monatoj mi ne nur komprenis, sed jam parolis ruse.
En la urbeto K. mi ankaŭ konatiĝis kun la pola lingvo, ĉar en K. loĝas tre multaj poloj. La lernejon mi vizitis kvar jarojn. Poste pro familiaj cirkonstancoj kaj pro revolucia tempo mi 2 jarojn loĝis hejme en la vilaĝo.
En gimnazion mi trafis rekte en la kvaran klason. Dum la ekzamena tempo mi promenis sur la strato de urbeto M., kie estas [la] gimnazio, kaj haltinte ĉe la vitrino de librejo, ekvidis la lernolibron de Esperanto, verkitan de d-ro Zamenhof. Post sufiĉe longa hezito mi eniris magazenon kaj aĉetis la libreton. Mia hezito estis tute leĝa: en mia monujo estis nur kelkaj kopekoj, kaj krom tio, en la urbeto estis multaj objektoj, kiuj allogis [la] vilaĝan knabon pli forte ol ia libreto. Sed la scivolo kaj ia nedefinita simpatio al la vortoj "internacia lingvo" estis pli fortaj, ol aliaj tentoj, kaj mi aĉetis [la] libreton. Mi ĝin tralegis. Baldaŭ ĝi ie perdiĝis. En la sesa klaso mi jam serioze studis Esperanton kaj propagandis ĝin inter gimnazianoj. La instruistoj kajdirektoro de [la] gimnaziorilatis al Esperanto kaj al mi bone kaj eĉ neniu malpermesis porti steleton. Dum disdono de atestatoj [forstrekita "at"] pri matureco la pedagogoj, kiam venis mia vico, rememoris E[speranton] kaj konsilis ke mi, estante studento, ankaŭ por ĝi laboru.
En Moskvo mi vidis multajn Esp-istojn kaj havis multajn okazojn paroli. Mia adeptiĝo al Esperanto estas bazita nur sur simpatio kaj sento. Sed poste, iom post iom, aperis sur scen[ej]o ankaŭ la racio.
Kaj ĝuste nun, ŝajnas al mi, la racio komencas regi super ĉio alia.

Artur Klem

Bone K[orzlinskij]
Tre bone A.Saĥarov N.Ĵitkova
________________________________________________________________

La ekonomio, gajnota de la homaro pro akcepto de unu komuna helpa lingvo internacia

"La tempo estas mono", diras [la] fama angla proverbo. Ŝpari la tempon estas urĝa neceso de niaj tagoj. Nuntempe ĉiu homo estas tiel ŝarrĝita per laboro kaj okupoj, tiom
multaj estas interesoj kaj celadoj, ke de la ĝusta distribuo de tempo dependas ne nur la bona [orientiĝo] [substrekita] de homo en la aktualaĵoj, sed eĉ la bonstato kaj sukceso en la vivo.
La lernejo preparas homon por la vivo. Ĝi devas doni necesajn informojn, necesan scion, sen kio tre malfacile oni povaspartopreni la vivobatalon.
Niaj lernejoj tamen nesufiĉe kontentige plenumas sian taskon. Homo, fininta mezgradan lernejon, ofte estas tre malbone preparita por la vivo. Kaj tion ni komprenos, se ni ekzamenos la kurson de mezgrada lernejo. Pli ol duonon da tempo la lernantoj perdas por studi diversajn fremdajn lingvojn: latinan, francan, germanan, anglan, grekan. Kiom da gramatikoj, koim da reguloj, neregulaĵoj kaj esceptoj devas ensorbi la cerbo. Ne sufiĉe da
tempo restas por studi matematikon, geografion, naturon, historion, politikan ekonomion, juron. En la klasikaj gimnazioj, regas la latina lingvo.
Se la homaro decidi[ĝus] [substrekita] akcepti unu internacian lingvon, kaj anstataŭ multaj lingvoj, nun instruataj, oni devigus lerni nur solan universalan, la rezultoj
estus tre gravaj. La lernantoj havus tempon por studi objektojn pli urĝajn, pli klarigajn, ili venus sur arenon de vivo pli kapablaj vivi, labori, ili progresigus la mondon pli sukcese. Nuntempe la kapo de lernantoj estas tiom ŝarĝata per diversaj gramatikaj reguloj, ke ĝi preskaŭ ne povas digesti ceteraĵon. Tio rilatas [la] lernejon.
Ni prenu ekzemplojn el la vivo mem. Nuntempe ĉiu grava komerca kontoro nepre devas havi korespondantojn anglan, francan, germanan ktp., sed precipe grava por la komerco estas la angla lingvo. Ni vidas tendencon ĉiujn lingvojn en la komerco anstataŭi per la angla. Prenu ni la sciencon. Ĉiu sciencisto nepre devas posedi la germanan lingvon, tio estas minimumo. Sed sciencaj verkoj estas skribataj en ĉiuj aliaj lingvoj ankaŭ. Japanaj sciencistoj, dezirante, ke iliajn verkojn legu eŭropaj sciencistoj, estas devigitaj aperigi ilin en lingvoj angla, germana, franca. Se oni deziras konatiĝi kun diplomatiaj rilatoj
kaj fundamente studi internacian juron oni devas lerni la francan lingvon. Se oni amas dancojn kaj ŝatas balojn kaj la "mondon", oni ankaŭ devas kompreni almenaŭ kelkajn francajn frazojn. Do, la franca, angla kaj germana lingvo[j] estas minimumo, sen kiu klera modena homo preskaŭ vivi ne povas, certe se lin interesas tuta terglobo kaj diversaj sferoj de homaj rilatoj.
La homo estas, kiel diras [la] greka proverbo, "besto sociala". Multajn problemojn la homoj penas solvi per komunaj fortoj. Okazas kongresoj. Kaj en tiuj kongresoj multe da forto estas perdata por venki la embarason de multlingveco. Kaj tamen, finfine, ne ĉiuj kongresanoj povas ĉin kompreni kaj partopreni en la diskutoj.
Imagu vojaĝiston, kiu posedas nur sian gepatran lingvon. Kiom da malhelpoj li devas venki, renkontante en diversaj landoj homojn, kiuj lin ne komprenas kaj kiujn li ne povas kompreni. En tiuj okazoj oni vole-nevole devas apliki la olej univrsalan
lingvon: lingvon de gestoj.
La utilo de unu internacia lingvo ŝajnas nedisputebla. La comerco, scienco, internaciaj movadoj multon gajnos, se la mondo akceptos universalan lingvon.
La akcepto de internacia lingvo estas granda paŝo sur la ŝtuparo de progreso.

Artur Klem
15/II — 1915.

Tre bone A.Saĥarov
N.Korzlinskij



Historio.ru ( , , ).